پرش به محتوا

جاهای دیدنی کلیبر | راهنمای سفر به زیباترین منطقه ارسباران

    اگر فقط یک مقصد برای دیدن جنگل‌های مه‌آلود، قلعه‌ای تاریخی روی قله کوه و طبیعتی بکر در شمال غرب ایران وجود داشته باشد، آن مقصد کجاست؟ پاسخ بدون شک جاهای دیدنی کلیبر است؛ زمرد سبزی که در دل منطقه حفاظت‌شده ارسباران پنهان شده و جایی است که تاریخ و طبیعت در مه غلیظ آن به […]
    نوشته جاهای دیدنی کلیبر | راهنمای سفر به زیباترین منطقه ارسباران اولین بار در مجله گردشگری فلای تودی. پدیدار شد.

    اگر فقط یک مقصد برای دیدن جنگل‌های مه‌آلود، قلعه‌ای تاریخی روی قله کوه و طبیعتی بکر در شمال غرب ایران وجود داشته باشد، آن مقصد کجاست؟ پاسخ بدون شک جاهای دیدنی کلیبر است؛ زمرد سبزی که در دل منطقه حفاظت‌شده ارسباران پنهان شده و جایی است که تاریخ و طبیعت در مه غلیظ آن به هم گره خورده‌اند.

    اگر از گرما، شلوغی و تکرار مقاصد همیشگی خسته شده‌اید، کلیبر همان بهشتی است که روحتان را تازه می‌کند. این منطقه یکی از شگفت‌انگیزترین است که برای دیدنش باید دلی به جاده بسپارید و اهل کشف کردن باشید. در ادامه این مطلب با مجله گردشگری فلای تودی همراه شوید تا وجب به وجب این دیار مه‌آلود را با هم بگردیم و برای یک سفر خاطره‌انگیز برنامه‌ریزی کنیم.

    در این مطلب از فلای تودی می‌خوانید…

    کلیبر کجاست؟ | مسیرهای دسترسی

    شهر کلیبر در شمال شرقی استان آذربایجان شرقی و در دل جنگل‌های ارسباران واقع شده است. اگر قصد دارید سریع‌تر و راحت‌تر به این بهشت مه‌آلود برسید، بهترین راه خرید است. پس از فرود در فرودگاه تبریز، مسافتی حدود ۲۱۰ کیلومتر (نزدیک به ۲ ساعت و نیم تا ۳ ساعت رانندگی) تا کلیبر پیش رو دارید که می‌توانید آن را با تاکسی‌های بین‌شهری یا اجاره خودرو طی کنید.

    از طرفی، اگر طرفدار سفرهای جاده‌ای و ریلی هستید، خرید یکی از راه‌های سفر اقتصادی و لذت‌بخش است؛ پس از رسیدن به نیز همین مسافت ۲۱۰ کیلومتری را با خودرو به سمت شمال شرق استان طی خواهید کرد تا به کلیبر برسید.

    • فاصله تا تبریز: حدود ۲۱۰ کیلومتر (۳ ساعت)
    • فاصله تا پارک جنگلی قلعه دره‌سی: حدود ۳ کیلومتر (۱۰ دقیقه)
    • فاصله تا ابتدای مسیر پیاده‌روی قلعه بابک: حدود ۶ کیلومتر (۱۵ دقیقه تا هتل بابک)

     لوکیشن کلیبر روی نقشه گوگل

    بهترین زمان سفر به جاهای گردشگری کلیبر

    برنامه‌ریزی برای سفر و بازدید از همیشه با یک سوال کلیدی همراه است: چه زمانی راهی جاده شویم؟ کلیبر به عنوان نگین این استان، اقلیمی کوهستانی و مدیترانه‌ای دارد؛ به این معنی که فصول مختلف سال، چهره‌های متفاوتی از این دیار را به نمایش می‌گذارند.

    در فصل بهار، به‌ویژه از اواسط اردیبهشت تا اواخر خرداد، کلیبر در زیباترین حالت خود قرار دارد؛ دشت‌ها غرق در گل‌های وحشی می‌شوند و مه غلیظی تمام منطقه را در بر می‌گیرد.

    تابستان‌های این منطقه نیز برعکس تمام ایران، مطبوع و خنک است و خبری از گرمای کلافه‌کننده نیست. با آغاز پاییز، جنگل‌ها لباسی از رنگ‌های زرد، نارنجی و سرخ به تن می‌کنند که چشمان هر بیننده‌ای را خیره می‌سازد. در نهایت، زمستان‌های کلیبر بسیار سرد، برفی و سپیدپوش است.

    اگر بپرسید بهترین زمان سفر به کلیبر چه موقعی است، باید گفت از اواسط اردیبهشت تا اواخر شهریور طلایی‌ترین پنجره زمانی برای این سفر است. از نظر هزینه‌ها و شلوغی، تابستان (به‌ویژه تیر و مرداد) شلوغ‌ترین و سیزن پرمسافر منطقه است؛ در این بازه قیمت اقامتگاه‌ها به اوج خود می‌رسد و ظرفیت‌ها به سرعت پر می‌شود. در مقابل، اواخر پاییز و کل فصل زمستان، خلوت‌ترین و ارزان‌ترین فصل سفر به کلیبر به شمار می‌رود. اگر می‌خواهید سفری اقتصادی داشته باشید و در عین حال از زیبایی‌های طبیعت لذت ببرید، اواسط مهرماه یا اوایل اردیبهشت (پیش از شروع تعطیلات رسمی) بهترین زمان است تا هم هزینه‌های کمتری پرداخت کنید و هم آرامش محض طبیعت را بدون شلوغی تجربه کنید.

    بهترین زمان سفر به جاهای گردشگری کلیبر

    معروف ترین جاهای دیدنی کلیبر

    بسیاری از مسافران در جریان ، تصمیم می‌گیرند مسیر خود را به سمت شمال شرق استان کج کنند تا ببینند شاهکارهای طبیعت و تاریخ چطور در یک نقطه متمرکز شده‌اند. اما واقعاً معروف ترین جاهای دیدنی کلیبر کجاست؟ در ادامه این راهنما، با جزئیات کامل به سراغ تک‌تک جاذبه‌های افسانه‌ای این دیار می‌رویم تا هیچ نقطه‌ای از قلم نیفتد.

    قلعه بابک کلیبر (دژ بذ)

    قلعه بابک، دژ تاریخی حیرت‌انگیز که نماد مقاومت ایرانیان است، در فاصله حدود ۶ کیلومتری جنوب غربی کلیبر قرار دارد. قلعه بابک بر فراز قله‌ای به ارتفاع ۲۳۰۰ متر ساخته شده و مسیر دسترسی به آن به حدی سخت و صخره‌ای است که در گذشته هیچ لشکری نمی‌توانست به راحتی آن را فتح کند. صعود به این قلعه نیازمند ۲ تا ۳ ساعت کوهنوردی است، اما وقتی به اوج آن می‌رسید، تجربه‌ای بی‌نظیر از ایستادن بالاتر از ابرها خواهید داشت. چشم‌انداز ۳۶۰ درجه به دره‌های عمیق ارسباران و لمس سنگ‌های هزارساله دژ، حس و حالی حماسی دارد.

    بهترین فصل بازدید از آن تابستان و اواخر بهار است و به دلیل سختی مسیر، اصلاً مناسب سالمندان و کودکان نیست. امروز این قلعه تاریخی زیبا یکی از خاص ترین جاهای دیدنی کلیبر محسوب می‌شود.

    قلعه بابک روی نقشه گوگل

    جنگل های ارسباران

    شاهکار اکولوژیک که به عنوان ذخیره‌گاه زیست‌کره در یونسکو ثبت شده، دور تا دور شهر کلیبر را احاطه کرده و فاصله مرکز شهر تا بکرترین بخش‌های آن حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر است. ارسباران یکی از ارزشمندترین جنگل‌های ایران و مهمترین گزینه در میان جاهای دیدنی کلیبر است که با مه دائمی، چشمه‌های خنک و تنوع زیستی فوق‌العاده‌اش شناخته می‌شود.

    در میان درختان درهم‌تنیده مِرس، بلوط و افرا، گونه‌های رو به انقراضی مثل سیاه‌خروس و مرال زندگی می‌کنند. تجربه پیاده‌روی در فرشی از مه و استشمام بوی خاک باران‌خورده، مکانی عالی برای طبیعت‌گردان و عکاسان ساخته است. اواسط بهار تا اواخر پاییز بهترین زمان برای غرق شدن در این اقیانوس سبز است و مسیرهای متعددی با درجات سختی مختلف (از آسان تا کمپینگ‌های حرفه‌ای) دارد.

    جنگل های ارسباران

    آدرس جنگل های ارسباران روی نقشه گوگل

    منطقه حفاظت‌شده آینالو

    آینالو در فاصله حدود ۴۵ کیلومتری کلیبر قرار گرفته و بخشی بکر و مدیریت‌شده از جنگل‌های ارسباران است. شهرت اصلی این منطقه به خاطر سایت احیا و تکثیر مارال‌ها (گوزن‌های قرمز ایرانی) است که در فضایی حصارکشی‌شده نگهداری می‌شوند و بازدیدکنندگان می‌توانند آن‌ها را از نزدیک ببینند. علاوه بر حیات وحش، هوای مه‌آلود، بافت جنگلی متراکم و چشم‌اندازهای رویایی، آینالو را به بهشتی برای عاشقان کمپینگ و طبیعت‌گردی تبدیل کرده است. درجه سختی دسترسی به بخش‌های عمومی آسان است و جاده آسفالت دارد. بهترین فصل بازدید از آن خرداد تا شهریور است و مجهز به چند آلاچیق و کمپینگ ابتدایی برای مسافران است.

    آدرس منطقه حفاظت شده آینالو روی نقشه گوگل

    دره مکیدی کلیبر

    این دره و پارک جنگلی سرسبز در ۲۵ کیلومتری جنوب غربی کلیبر واقع شده است. مکیدی به خاطر چشمه‌های آب شیرین فراوان و باغ‌های پربار فندق، گردو و زغال‌اخته وحشی شهرت زیادی دارد. هوای این دره به قدری خنک و سرد است که حتی در چله تابستان هم پناهگاه فوق‌العاده‌ای برای فرار از گرماست. قدم زدن در دالان‌های درختی خلوت و چیدن میوه‌های وحشی، تجربه‌ای کاملاً آرامش‌بخش را رقم می‌زند. مسیر دسترسی به دره آسان است و برای پیک‌نیک‌های خانوادگی کاملاً مناسب است. بهترین فصل بازدید خرداد تا اواسط شهریور است و امکانات رفاهی محدودی در حد چند آلاچیق و سرویس بهداشتی در آن وجود دارد.

    دره مکیدی کلیبر

    لوکیشن دره مکیدی روی نقشه گوگل

     پارک جنگلی کلیبر (قلعه دره‌سی)

    این پارک جنگلی زیبا در کوتاه‌ترین فاصله ممکن یعنی تنها ۳ کیلومتری جنوب شهر کلیبر قرار دارد. قلعه دره‌سی از جاهای دیدنی کلیبر به دلیل وجود تله‌کابین، جاده‌های دسترسی راحت و امکانات رفاهی مناسب، محبوب‌ترین جاذبه برای خانواده‌ها است. صخره‌های عمودی تند که از میان درختان انبوه به سمت آسمان کشیده شده‌اند و مه‌ای که ناگهان کل دره را پر می‌کند، تصاویری کارت‌پستالی خلق می‌کنند. درجه سختی مسیر بسیار آسان است و هر کسی با هر توان بدنی می‌تواند از آن لذت ببرد. ورودی ناچیزی برای خودروها دارد و بهترین فصل بازدید از آن اردیبهشت تا اواخر مهرماه است.

    پارک جنگلی کلیبر روی نقشه گوگل

    قلعه پیغام

    قلعه پیغام در فاصله تقریبی ۱۵ کیلومتری جنوب شهر کلیبر و در مسیر جاده کلیبر به اهر بر فراز یک کوه قرار گرفته است. این قلعه تاریخی یکی از جاهای دیدنی کلیبر و متعلق به دوران اشکانیان و ساسانیان است و همان‌طور که از نامش پیداست، یک دژ دیده‌بانی و مخابراتی بوده که با روشن کردن آتش یا دود، پیغام‌های نظامی را به قلعه بابک و سایر دژها می‌رسانده است. معماری سنگ و ساروج آن بر لبه پرتگاه، تماشایی است. صعود به آن نیاز به حدود نیم ساعت پیاده‌روی با درجه سختی متوسط دارد. بهترین فصل بازدید، بهار و تابستان است و برای دوستداران تاریخ و کوه‌پیمایی سبک ارزش رفتن را دارد.

    لوکیشن قلعه پیغام روی نقشه گوگل

    قلعه فرخی

    این دژ تاریخی از جاهای دیدنی بکر و کمتر شناخته شده کلیبر در مجاورت شهر (حدود ۲ کیلومتری مرکز شهر) و بر فراز یکی از تپه‌های مشرف به شهر جا خوش کرده است. قلعه فرخی در دوران گذشته وظیفه حفاظت و دیده‌بانی از ورودی شهر کلیبر را بر عهده داشته است.

    امروزه تنها بقایایی از دیوارهای سنگی و برج‌های آن باقی مانده، اما چشم‌انداز بی‌نظیری که از بالا به بافت شهر کلیبر و باغات اطراف آن دارید، عکاسان زیادی را به این نقطه می‌کشاند. مسیر دسترسی به آن به دلیل نزدیکی به شهر نسبتاً آسان است و در تمام فصول سال (به‌شرط نبود برف سنگین) قابل بازدید است. هزینه ورودی ندارد و یک برنامه سبک ۱ ساعته برای عصرگاه محسوب می‌شود.

    لوکیشن قلعه فرخی روی نقشه گوگل

    عمارت طومانیانس

    عمارت تاریخی طومانیانس در روستای وینق و در فاصله حدود ۴۵ کیلومتری شمال کلیبر واقع شده است. این بنای باشکوه دوطبقه با معماری سبک روسی و قاجاری، متعلق به یک تاجر ارمنی به نام سرکیس طومانیانس بوده است. ساختمان دارای برج‌های دیده‌بانی، سیستم گرمایشی جالب در دل دیوارها و سقف‌های شیروانی است که در دل طبیعت جنگلی منطقه، مانند یک قصر افسانه‌ای به نظر می‌رسد. این عمارت یکی از خاص‌ترین جاذبه‌های گردشگری کلیبر است که تاریخ مدرن تجاری منطقه را نشان می‌دهد. دسترسی به آن آسان است، هزینه ورودی ندارد و بهترین زمان بازدید از آن بهار و تابستان است؛ این جاذبه پتانسیل بالایی برای ثبت عکس‌های معماری فوق‌العاده دارد.

    عمارت طومانیانس

    لوکیشن عمارت طمانیانس روی نقشه گوگل

     قلعه پشتو (پشتاب)

    این دژ نظامی باستانی در فاصله ۵۰ کیلومتری کلیبر و بر فراز کوهی بلند میان روستاهای پشتاب و کوجان قرار دارد. قدمت قلعه پشتو به دوره اشکانیان و ساسانیان برمی‌گردد و معماری آن تنها با یک راه ورودی باریک از دل صخره‌ها، نشان‌دهنده ضریب امنیتی بالای آن است. گالری‌های سنگی و آب‌انبارهای کنده شده در دل کوه، از شاهکارهای معماری این دژ هستند. مسیر صعود به قلعه شامل پله‌های سنگی متعدد و شیب تند است و درجه سختی بالایی دارد؛ بنابراین برای افراد با آمادگی بدنی مناسب توصیه می‌شود. بهترین فصل بازدید اواخر بهار و تابستان است و تماشای طلوع یا غروب آفتاب از فراز دیوارهای آن تجربه‌ای فراموش‌نشدنی است.

    آدرس قلعه پشتو روی نقشه گوگل

    چشمه آبگرم متعلق

    این مجتمع آب‌درمانی در فاصله حدود ۵۵ کیلومتری کلیبر و در مجاورت روستای متعلق قرار دارد. چشمه آبگرم متعلق با دمایی در حدود ۶۸ درجه سانتی‌گراد، یکی از گرم‌ترین و غنی‌ترین چشمه‌های معدنی منطقه است که خواص درمانی زیادی برای بیماری‌های پوستی، مفصلی و روماتیسمی دارد. امروزه این چشمه به یک مجتمع مدرن با استخرهای مجزای زنانه و مردانه، جکوزی و امکانات رفاهی تبدیل شده است. درجه سختی مسیر آسان و آسفالت است و برای همه افراد، به‌ویژه سالمندان مناسب است. استفاده از این آبگرم هزینه بلیط ورودی دارد و تفریحی بی‌نظیر برای تمام فصول، مخصوصاً روزهای خنک سال است.

    چشمه آبگرم متعلق روی نقشه گوگل

     روستای هجرت

    روستای بکر و کوهستانی هجرت در فاصله حدود ۲۰ کیلومتری شهر کلیبر قرار گرفته است. این روستا به خاطر معماری پلکانی سنتی، بافت روستایی دست‌نخورده، مهمان‌نوازی اهالی و باغ‌های سرسبز پیرامونش معروف است. زندگی در این روستا همچنان ریتمی آرام و سنتی دارد و شما می‌توانید لبنیات محلی، نان داغ سنتی و صنایع‌دستی کلیبر را مستقیما از دست روستاییان تهیه کنید. قدم زدن در کوچه‌باغ‌های مه‌آلود روستای هجرت تجربه‌ای مردم‌شناختی و آرامش‌بخش است. مسیر دسترسی به آن متوسط است و برای هر کسی که عاشق روستاگردی است جذابیت دارد. بهترین فصل برای سفر به این روستا، بهار و تابستان است.

    ییلاقات عشایری کلیبر

    این ییلاقات وسیع و سرسبز مانند چات‌قیا در فواصل متغیری بین ۳۰ تا ۶۰ کیلومتری کلیبر قرار دارند. این مناطق در فصل تابستان میزبان طوایف مختلف عشایر شاهسون می‌شوند که با آلاچیق‌های سنتی و سپید خود، جلوه‌ای بی‌نظیر به دشت‌های مرتفع ارسباران می‌بخشند. تماشای گله‌های گوسفند در میان چمنزارهای بی‌پایان، آشنایی با سبک زندگی، لباس‌های محلی رنگارنگ و طعم غذاهای سنتی عشایر، تجربه‌ای کاملاً یونیک و منحصربه‌فرد است. دسترسی به این ییلاقات نیاز به خودروهای شاسی‌بلند یا کمی پیاده‌روی دارد و درجه سختی آن متوسط است. تنها در فصل تابستان (تیر و مرداد) می‌توانید این شیوه زندگی را از نزدیک لمس کنید.

    ییلاقات عشایری کلیبر

    حمام شاه عباس کلیبر

    حمام تاریخی شاه عباس ارزشمند درست در بافت جاده‌ای و مرکز شهر کلیبر قرار گرفته است. حمام شاه عباس با معماری سنتی ایرانی، طاق‌ها، گنبدها و هشتی‌های زیبایش، نمونه‌ای کامل از حمام‌های دوره صفویه است که هنر معماری آن دوران را در این منطقه کوهستانی نشان می‌دهد. اگرچه کلیبر بیشتر به طبیعت بهاری‌اش معروف است، اما این حمام یکی از جذاب‌ترین جاهای دیدنی کلیبر در زمستان است؛ چرا که پس از یک گشت‌وگذار در سرمای سوزان و برفی ارسباران، پناه بردن به دل یک بنای تاریخی سرپوشیده و گرم، لذتی دوچندان دارد. دسترسی به آن بسیار آسان است، برای همه سنین مناسب بوده و هزینه ورودی اندکی دارد.

    حمام کلیبر روی نقشه گوگل

     آبشارهای کلیبر | سقوط خنک آب در دل ارسباران

    وقتی صحبت از جاهای دیدنی ارسباران می‌شود، همه به یاد جنگل و قلعه می‌افتند، اما کلیبر در آغوش صخره‌های مرتفعش، جریان خروشان و خنکی از آب را هم پنهان کرده است. اگر شما هم جزو آن دسته از مسافرانی هستید که مدام با خود زمزمه می‌کنند در تا هم خنک شویم و هم از هیاهو دور باشیم، آبشارهای این منطقه پاسخ شماست. تماشای ریزش آب روی صخره‌های پوشیده از خزه، آن هم در فضایی مه‌آلود، تصویر جدیدی از زیبایی‌های این دیار را به شما نشان می‌دهد. این جلوه‌های آبی در کنار دیگر ، شاید ارتفاع عجیبی نداشته باشند اما دسترسی بکر و اتمسفر جنگلی منحصربه‌فردشان، ارزش یک پیاده‌روی ماجراجویانه را دارد.

     آبشار گلوسنگ (گلوسنک)

    آبشار گلوسنگ یکی از زیباترین و در عین حال دنج‌ترین آبشارهای منطقه کلیبر است که در دل جنگل‌های انبوه و صخره‌ای قرار دارد. این آبشار زیبا در فاصله تقریبا محدودی از جاده اصلی واقع شده اما برای رسیدن به آن باید یک جاده جنگلی و فرعی را پشت سر بگذارید و کمی پیاده‌روی سبک در میان درختان انجام دهید. 

    آب زلال این آبشار از ارتفاعی صخره‌ای به پایین می‌ریزد و حوضچه‌ای خنک در زیر آن ایجاد می‌کند که در روزهای داغ سال، بهترین مکان برای شستن خستگی جاده است. فضای اطراف آبشار گلوسنگ مملو از سایه درختان کهنسال و صدای پرندگان است که حس کشف یک راز پنهان در طبیعت را به شما می‌دهد. درجه سختی مسیر آن متوسط است و برای طبیعت‌گردان و خانواده‌هایی که اهل پیاده‌روی سبک هستند، یک گزینه عالی به شمار می‌رود.

     آبشار گلوسنگ (گلوسنک)

    لوکیشن آبشار گلوسنگ (گلوسنک) روی نقشه گوگل

    آبشار آغویه

    آبشار آغویه یکی دیگر از جلوه‌های آبی و پنهان کلیبر است که در نزدیکی روستایی به همین نام قرار دارد. این آبشار زیبا در میان دره‌ای صخره‌ای و پوشیده از پوشش گیاهی متراکم ارسباران جا خوش کرده و برای رسیدن به آن باید جاده فرعی روستا را طی کرده و سپس مسافتی را به صورت پیاده‌روی و طبیعت‌گردی در دل دره سپری کنید. آبشار آغویه با محیط بکر و دست‌نخورده‌اش، پناهگاهی عالی برای کسانی است که از نقاط شلوغ‌تر کلیبر فرار کرده‌اند و به دنبال صدای خالص طبیعت و ریزش آب هستند.

    صخره‌های اطراف آبشار پوشیده از خزه هستند که در کنار مه همیشگی منطقه، منظره‌ای جادویی و کارت‌پستالی خلق می‌کند. درجه سختی مسیر دسترسی به این آبشار متوسط است و به دلیل بکر بودن منطقه، توصیه می‌شود وسایل ضروری و آب آشامیدنی همراه داشته باشید؛ این جاذبه گزینه‌ای فوق‌العاده برای عکاسان و طبیعت‌گردان به شمار می‌رود.

    لوکیشن آبشار آغویه روی نقشه گوگل

    آبشار قلعه دره سی

    این آبشار درست در محدوده پارک جنگلی معروف کلیبر (قلعه دره‌سی) قرار دارد. از آنجا که این منطقه توریستی‌ترین بخش کلیبر است، جاده دسترسی به آن سرراست بوده و شما می‌توانید پس از یک گشت‌وزار در میان صخره‌ها و استفاده از تله‌کابین، به سراغ این آبشار خنک بروید و خستگی پیاده‌روی را از تن به‌در کنید.

    آبشار دییرمان بویو

    این آبشار یکی از زیباترین و روان‌ترین آبشارهای محلی کلیبر است. نام محلی آن نشان از بافت سنتی منطقه دارد و آب زلال آن از میان صخره‌های سرسبز عبور می‌کند. به دلیل قرارگیری در نزدیکی بافت روستایی، مسیر پیاده‌روی پیچیده‌ای ندارد و یکی از در دسترس‌ترین گزینه‌ها برای لمس خنکای آب در چله تابستان است.

    آبشار دییرمان بویو

    برای اینکه پیش از حرکت غافلگیر نشوید، مشخصات فنی، میزان پیاده‌روی و وضعیت دسترسی این سه آبشار را در جدول زیر مستند کرده‌ایم. با دقت بررسی کنید تا ببینید همسفران شما شرایط ترخیص در این مسیرها را دارند یا خیر:

    نام آبشار درجه سختی مسیر میزان پیاده‌روی (دسترسی) مناسب برای خانواده و کودکان؟ ویژگی اصلی
    آبشار دییرمان بویو آسان پیاده‌روی کوتاه و سبک از نزدیکی روستا بله؛ مسیر هموار و بدون چالش سنگین بافت سنتی و دسترسی راحت محلی
    آبشار گلوسنگ آسان تا متوسط حدود ۱۵ الی ۲۰ دقیقه پیاده‌روی در پاکوب بله؛ با همراه داشتن کفش مناسب محاط در میان درختان کهنسال جنگلی
    آبشار قلعه دره‌سی آسان بسیار کوتاه (نزدیک به امکانات رفاهی پارک) بله؛ کاملا مناسب برای همه سنین موقعیت عالی در توریستی‌ترین نقطه کلیبر
    آبشار آغویه آسان تا متوسط پیاده‌روی سبک در امتداد مسیر روستایی بله؛ گزینه‌ای عالی برای یک پیک‌نیک دنج عبور از دل دره سرسبز همجوار روستا

    ۳ نکته طلایی قبل از رفتن به آبشارهای کلیبر:

    1. کفش، مهم‌ترین فاکتور: فکر رفتن به این آبشارها با کفش‌های شهری، صندل یا دمپایی را کاملاً از سرتان بیرون کنید. بدون کفش ساق‌دار یا کتانی لژدارِ ضدلغزش، قطعاً آسیب خواهید دید.
    2. خطر بارندگی: جنگل‌های ارسباران پیش‌بینی‌ناپذیرند. اگر آسمان ابری است، به هیچ عنوان سمت آبشار حک‌آباد و آغویه نروید؛ چون خطر سیلاب ناگهانی در دره و لغزش صخره‌ها وجود دارد.
    3. نبود امکانات: در محوطه هیچ‌کدام از این سه آبشار، مغازه، سرویس بهداشتی یا سطل زباله وجود ندارد. تمام مایحتاج و آب آشامیدنی را باید از خود شهر کلیبر بخرید.

    اقامت در کلیبر

    سفر به قلب ارسباران زمانی کامل می‌شود که خستگی یک کوهپیمایی جانانه یا پیاده‌روی در میان مه را در یک اقامتگاه دنج از تن به‌در کنید. برای در کلیبر گزینه‌های متنوعی پیش روی شماست؛ از هتل‌های لوکس و مدرن گرفته تا هتل‌آپارتمان‌های مناسب برای سفرهای خانوادگی و متل‌های جنگلی که پنجره‌شان رو به بهشت باز می‌شود. تنوع اقامتی در این شهر به شما اجازه می‌دهد متناسب با بودجه و سبک سفر خود، بهترین انتخاب را داشته باشید.

    هتل‌های کلیبر

    اگر در سفر راحتی، امکانات رفاهی کامل و خدمات استاندارد هتلینگ برایتان در اولویت است، رفتن به سراغ هتل‌های باکیفیت منطقه بهترین تصمیم خواهد بود. در سال‌های اخیر رشد کیفی خوبی داشته‌اند و تلاش کرده‌اند تا امکانات مدرن را با چشم‌اندازهای طبیعی و کوهستانی ترکیب کنند تا مسافران اقامتی خاطره‌انگیز را تجربه کنند.

    • : این هتل سه‌ستاره مجهز، در فاز دوم شهرک امام رضا واقع شده و یکی از بهترین گزینه‌ها برای مسافرانی است که به دنبال آرامش و خدمات باکیفیت هستند. هتل پارادایس با اتاق‌های تمیز، رستورانی که غذاهای محلی آذربایجان را سرو می‌کند و پرسنل مجرب، توانسته رضایت بالایی جلب کند. چشم‌انداز پنجره‌های این هتل رو به کوهستان‌های سرسبز پیرامون شهر است. 

    آدرس: آذربایجان شرقی، کلیبر، خیابان فرمانداری، ابتدای جاده جانانلو

    • هتل بزرگ کلیبر: به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و اقامتگاه های سه ستاره منطقه، این هتل دسترسی بسیار خوبی به جاده‌های اصلی جاذبه‌ها دارد. امکانات رفاهی استاندارد، لابی وسیع و اتاق‌هایی با ظرفیت‌های مختلف، آن را به گزینه‌ای عالی برای تورهای گروهی و خانواده‌های پرجمعیت تبدیل کرده است.

    آدرس: آذربایجان شرقی، کلیبر، میدان شهرداری

    • هتل سئحراما کلیبر: اگر می‌خواهید در فاصله بسیار کمی از جاذبه معروف قلعه دره‌سی اقامت داشته باشید، این هتل یک انتخاب هوشمندانه است. هتل سئحراما با معماری خاص و قرارگیری در نقطه‌ای مرتفع، تماشای مه‌ای که از روی جنگل بالا می‌آید را از داخل اتاق‌ها ممکن می‌سازد.

    آدرس: آذربایجان شرقی، شهرستان کلیبر، جاده قلعه بابک وآینالو، نرسیده به دره جنگلی مکیدی، روستای علی آباد

    • هتل آپارتمان آنزا کلیبر: این هتل‌آپارتمان مدرن در مرکز شهر کلیبر (خیابان فرمانداری) قرار دارد. به دلیل داشتن امکانات آشپزی در سوئیت‌ها و متراژ بزرگ واحدها، آنزا اقتصادی‌ترین و راحت‌ترین گزینه برای سفرهای خانوادگی بلندمدت است که دسترسی شما را به بازار شهری نیز آسان می‌کند.

    آدرس: آذربایجان شرقی، کلیبر، خیابان فرمانداری، کوچه ثبت احوال

    • متل ائل یوردی کلیبر: این متل منحصربه‌فرد در دل جاده پارک جنگلی قلعه دره‌سی واقع شده است. اگر عاشق این هستید که صبح‌ها با صدای پرندگان جنگلی و بوی نم باران بیدار شوید، کلبه‌ها و واحدهای اقامتی ائل یوردی با اتمسفر کاملاً طبیعی خود، رویای شما را محقق می‌کنند.

    آدرس: آذربایجان شرقی، کلیبر، جاده آینالو، روبروی روستای شجاع آباد، ابتدای ورودی پله های قلعه بابک

    هتل پارادایس کلیبر

    اقامتگاه‌های بوم‌گردی

    اگر دوست دارید در طول سفر، زندگی به سبک محلی را لمس کنید، بدون شک یکی از گزینه‌های اقتصادی و جذاب هم می‌تواند اقامتگاه‌های بوم‌گردی منطقه باشد. در جریان سفر به کلیبر، اقامت در خانه‌های روستایی با دیوارهای کاه‌گلی، خوردن صبحانه‌ای متشکل از سرشیر و عسل طبیعی ارسباران و همنشینی با مردمان خونگرم طایفه‌های آذری، تجربه‌ای است که در هیچ هتلی پیدا نمی‌شود.

    بوم‌گردی‌های کلیبر و روستاهای اطراف آن (مانند روستای هجرت یا مناطق نزدیک به آینالو) شما را از هیاهوی تمدن شهری جدا کرده و به قلب سنت‌های اصیل می‌برند. هزینه اقامت در این واحدهای بوم‌گردی بسیار منصفانه‌تر از هتل‌هاست و به همین دلیل برای سفرهای گروهی یا جوانانی که به دنبال سفر اقتصادی هستند، گزینه‌ای بی‌نظیر به شمار می‌رود. شما می‌توانید شب را دور آتش بنشینید، به قصه‌های بومی گوش دهید و آسمان ستاره‌باران کوهستان را بدون آلودگی نوری تماشا کنید.

    برنامه سفر دو روزه به کلیبر

    برای اینکه بتوانید در یک آخر هفته، بیشترین لذت را از این منطقه ببرید، نیاز به یک برنامه زمان‌بندی‌شده دقیق دارید. فاکتور کلیدی در این برنامه، انتخاب محل مناسب برای اقامت در کلیبر است تا دسترسی راحتی به جاده‌ها داشته باشید. جدول زیر یک پیشنهاد ایده‌آل برای یک سفر دو روزه پربار است:

    روز سفر بخش روز برنامه پیش‌نهادی و جاذبه‌ها نکات کاربردی
    روز اول صبح حرکت به سمت قلعه بابک و آغاز صعود شروع حرکت قبل از ساعت ۸ صبح برای فرار از آفتاب
    ظهر فتح دژ، عکاسی و ناهار در مسیر بازگشت همراه داشتن آب کافی و جیره غذایی سبک
    غروب استراحت و گشت‌وگذار در پارک جنگلی کلیبر صرف چای آتشی و استفاده از تله‌کابین
    روز دوم صبح حرکت به سمت منطقه حفاظت‌شده آینالو تماشای مارال‌ها (گوزن‌ها) در خنکای صبح
    ظهر بازدید از عمارت تاریخی طومانیانس و ناهار ناهار در طبیعت یا رستوران‌های محلی مسیر
    عصر گشت‌وزن در دره مکیدی و خرید سوغات در شهر خرید زغال‌اخته، عسل و صنایع‌دستی از بازار کلیبر

    راهنمای سریع سفر تابستانی به ارسباران

    وقتی بخش‌های مرکزی و جنوبی کشور در آتش گرمای تیر و مرداد می‌سوزند، مناطق کوهستانی شمال غرب کشور حکم نجات‌دهنده را دارند. اگر از خود می‌پرسید که در چله داغ تابستان کجا سفر کنیم؟ کلیبر بدون شک پاسخ اول و آخر شماست؛ جایی که به جای کولر، باید پتو و لباس گرم همراه خود ببرید!

    جدول زیر خلاصه‌ای از مشخصات فنی مهم‌ترین جاذبه‌های منطقه را برای برنامه‌ریزی سریع در اختیارتان می‌گذارد:

    جاذبه فاصله از مرکز شهر مدت بازدید بهترین فصل مناسب برای
    قلعه بابک ۶ کیلومتر ۴ الی ۵ ساعت تابستان و خرداد ورزشکاران، جوانان، دوستداران تاریخ
    جنگل‌های ارسباران ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر نصف روز تا چند روز اواسط بهار تا پاییز طبیعت‌گردان حرفه‌ای، عکاسان، آفرودسواران
    منطقه آینالو ۴۵ کیلومتر ۳ الی ۴ ساعت خرداد تا شهریور خانواده‌ها، دوستداران حیات‌وحش، کمپینگ
    دره مکیدی ۲۵ کیلومتر ۲ الی ۳ ساعت تابستان پیک‌نیک‌های خانوادگی، علاقه‌مندان به سکوت
    پارک جنگلی کلیبر ۳ کیلومتر ۲ الی ۴ ساعت اردیبهشت تا مهر همه افراد (سالمندان، کودکان)، تفریحات رفاهی
    عمارت طومانیانس ۴۵ کیلومتر ۱ الی ۲ ساعت بهار و تابستان علاقه‌مندان به معماری و تاریخ مدرن
    چشمه آبگرم متعلق ۵۵ کیلومتر ۳ ساعت تمام فصول (به‌ویژه پاییز) سالمندان، نیازمندان به آب‌درمانی، خانواده‌ها

     

    راهنمای اختصاصی بازدید از دیدنی های کلیبر بر اساس سبک سفر شما

    برای اینکه بیشترین لذت را از سفرتان ببرید و بر اساس شرایط همراهانتان بهترین خاطره را بسازید، این راهنمای اختصاصی به شما کمک می‌کند تا برنامه بازدید از دیدنی های کلیبر را شخصی‌سازی کنید:

    • اگر با خانواده سفر می‌کنید: پیشنهاد ما تمرکز روی جاذبه‌هایی است که امکانات رفاهی مناسبی دارند. پارک جنگلی کلیبر (قلعه دره‌سی) با داشتن آلاچیق، رستوران و تله‌کابین و همچنین دره مکیدی و مجتمع آبگرم متعلق بهترین گزینه‌ها برای یک سفر دسته‌جمعی، بی‌دردسر و خاطره‌انگیز هستند.
    • اگر طبیعت‌گرد هستید: کلیبر بهشت شماست. کوله‌پشتی خود را بردارید و به سراغ مسیرهای بکر جنگل‌های ارسباران، منطقه حفاظت‌شده آینالو و کمپینگ در ارتفاعات ییلاقات عشایری بروید. صعود به قلعه‌های مرتفع مانند قلعه پشتو و قلعه بابک نیز چالش‌های جذابی برای آمادگی بدنی شما خواهند بود.
    • اگر اهل عکاسی هستید: لنزهای خود را برای ثبت مه‌های ناگهانی آماده کنید. عمارت تاریخی طومانیانس با معماری کارت‌پستالی‌اش در دل جنگل، دورنمای صخره‌ای قلعه بابک در طلوع آفتاب، بافت پلکانی روستای هجرت و پاییز هزاررنگ پارک جنگلی کلیبر، بهترین کادرها را برای ثبت عکس‌های برنده جایزه به شما هدیه می‌دهند.
    • اگر با کودک سفر می‌کنید: صعود به قلعه‌های سخت را کاملاً فاکتور بگیرید. در عوض، کودکان خود را به منطقه حفاظت‌شده آینالو ببرید تا از نزدیک مارال‌های (گوزن‌های) زیبا را ببینند و لمس کنند. سوار شدن بر تله‌کابین پارک جنگلی کلیبر و دویدن در دشت‌های هموار دره مکیدی نیز از جذاب‌ترین تفریحات برای کودکان خواهد بود.

    پارک جنگلی کلیبر

     اگر فقط فرصت دیدن ۵ جاذبه کلیبر را دارید، این موارد را از دست ندهید!

    اگر زمانتان محدود است، بازدید از این ۵ جاذبه برتر را به ترتیب اولویت در برنامه خود بگذارید:

    1. قلعه بابک: شاهکار تاریخی بر فراز صخره‌ها و ابرها؛ نماد اصلی و بی‌جایگزین کلیبر.
    2. پارک جنگلی کلیبر (قلعه دره‌سی): ترکیب تماشایی صخره‌های تند، جنگل مه‌آلود و تله‌کابین در نزدیکی شهر.
    3. منطقه حفاظت‌شده آینالو: بکرترین بخش ارسباران برای دیدن مارال‌ها (گوزن‌های قرمز ایرانی) در دل جنگل.
    4. دره مکیدی: دالان‌های درختی خلوت، باغ‌های فندق و چشمه‌های خنک، ایده‌آل برای یک پیک‌نیک آرامش‌بخش.
    5. عمارت طومانیانس: قصری تاریخی با معماری سبک روسی در دل طبیعت که تنوع فوق‌العاده‌ای به سفرتان می‌دهد.

    جاهای دیدنی کلیبر یا ماسال؟

    وقتی صحبت از جنگل‌های مه‌آلود، اقیانوس ابر و فرار از گرمای تابستان می‌شود، ناخودآگاه ذهن خیلی از ما به سمت و ییلاقات سرسبز گیلان پر می‌کشد. شکی نیست که ماسال با کلبه‌های چوبی و طبیعت رویایی‌اش یکی از زیباترین مناطق ایران است (و خواندن درباره جاذبه‌هایش همیشه وسوسه‌کننده است)، اما بیایید به عنوان یک مسافر حرفه‌ای واقع‌بین باشیم؛ در سال‌های اخیر، شلوغی بیش از حد، ترافیک‌های طولانی در جاده‌های ییلاقی و تجاری شدن فضای شمال، کمی از آن بکر بودن و سکوت همیشگی ماسال را گرفته است.

    اینجاست که کلیبر به عنوان یک رقیب قدرتمند، اصیل و بسیار بکرتر وارد میدان می‌شود. اگر در دوراهی کلیبر یا ماسال گیر کرده‌اید، باید بدانید که کلیبر فقط یک طبیعت مه‌آلود ساده نیست؛ بلکه پیوند عجیبی از تاریخ حماسی و طبیعت وحشی است. شما در کلیبر فقط روی چمن‌های سبز قدم نمی‌زنید، بلکه دژی باستانی (قلعه بابک) را بالاتر از ابرها فتح می‌کنید، در جنگل‌های دست‌نخورده ارسباران همسایه گوزن‌های قرمز (مارال‌ها) می‌شوید و مهم‌تر از همه، سکوتی را تجربه می‌کنید که در مقاصد پرطرفدار شمالی کمتر پیدا می‌شود.

    بنابراین، اگر به دنبال آرامش واقعی، فرار از ترافیک، تجربه یک ماجراجویی اصیل و انتخاب بهترین مقصد برای سفر تابستانی در تبریز و منطقه شمال غرب کشور هستید، کلیبر با اختلاف برنده این رقابت است. ماسال برای یک استراحت کوتاه در کلبه‌های چوبی عالی است، اما کلیبر روح جستجوگر شما را بیدار می‌کند و سفری به مراتب عمیق‌تر، تاریخی‌تر و متفاوت‌تر برایتان می‌سازد.

    قلعه بابک

    نکات کاربردی و طلایی در سفر به کلیبر

    پیش از جاده زدن، این چک‌لیست و نکات فنی را به خاطر بسپارید تا غافلگیر نشوید:

    • آنتن‌دهی موبایل: در مرکز شهر کلیبر و جاذبه‌های نزدیکی مثل پارک جنگلی، وضعیت آنتن‌دهی و اینترنت نسل چهارم (4G) کاملاً پایدار است. اما به محض ورود به عمق جنگل‌های ارسباران، مسیر صعود به قلعه بابک و دره مکیدی، آنتن‌دهی در برخی نقاط کاملاً قطع می‌شود؛ بنابراین نقشه‌های آفلاین را از قبل دانلود کنید.
    • وضعیت جاده: مسیر تبریز به اهر و سپس کلیبر کاملاً آسفالت و دوبانده است. جاده‌های منتهی به جاذبه‌های اصلی مانند قلعه دره‌سی و آبگرم متعلق نیز وضعیت مناسبی دارند، اما برای رفتن به برخی ییلاقات عشایری، قلعه پشتو یا عمارت طومانیانس باید انتظار جاده‌های خاکی، پیچ‌درپیچ و گاهی ناهموار را داشته باشید.
    • جایگاه سوخت: در طول مسیر تبریز تا کلیبر و در خود شهر کلیبر پمپ بنزین و گاز (CNG) وجود دارد. اما در دل جنگل‌های ارسباران و مسیر جاذبه‌های دوردست مثل آینالو یا متعلق، هیچ جایگاه سوختی نیست. حتماً پیش از خروج از شهر کلیبر، باک ماشین خود را کاملاً پر کنید.
    • رستوران‌های مسیر: در خود شهر کلیبر و محوطه پارک جنگلی (قلعه دره‌سی) رستوران‌ها و غذاخوری‌های سنتی باکیفیتی وجود دارند که کباب‌های لذیذ آذربایجانی سرو می‌کنند. با این حال، در مناطق بکری مثل آینالو یا جنگل‌های ارسباران رستورانی پیدا نخواهید کرد و باید جیره غذایی همراه داشته باشید.
    • بهترین ساعت حرکت از تبریز: پیشنهاد ما این است که حداکثر ساعت ۶ تا ۷ صبح از تبریز حرکت کنید. با این کار، حوالی ساعت ۹ تا ۱۰ صبح که هوا هنوز خنک است به کلیبر می‌رسید و می‌توانید از ساعات اولیه روز برای صعود به قلعه بابک یا گشت‌وتذار در جنگل، پیش از عمودی شدن زاویه آفتاب استفاده کنید.
    • لباس مناسب: به دلیل اقلیم کوهستانی ارسباران، حتی در چله تابستان هم شب‌ها و صبح‌های زود هوا کاملاً سرد می‌شود. حتماً یک بادگیر سبک، سویشرت یا کاپشن به همراه داشته باشید. برای صعود به قلعه‌ها و پیاده‌روی در جنگل نیز پوشیدن کفش ساق‌دار کوهنوردی یا کتانی لژدار و باکیفیت الزامی است.
    • وسایل ضروری: پاوربانک (به دلیل ضعف آنتن و مصرف بالای باتری)، کیسه زباله (برای حفظ محیط زیست بکر منطقه)، داروهای عمومی و شخصی، کرم ضدآفتاب و کلاه نقاب‌دار (برای مسیرهای بدون سایه قلعه‌ها)، صندل یا کفش اضافه (برای آب‌تنی در چشمه‌ها) و یک فلاسیک چای کوچک از اوجب واجبات این سفر هستند.

    در سفر به کلیبر؛ دل به مه ارسباران بسپارید

    سفر به کلیبر، سفر به دنیایی است که در آن هیاهوی شهر جای خود را به سکوت جنگل و رقص مه‌های ناگهانی می‌دهد. فرقی نمی‌کند با خرید بلیط هواپیما و قطار راهی این دیار شوید، یا با انتخابی اقتصادی‌تر و خرید به سمت آذربایجان شرقی حرکت کنید؛ در هر صورت، ارسباران با آغوشی باز و طبیعتی سحرآمیز منتظر شماست تا یکی از منحصربه‌فردترین تجربه‌های طبیعت‌گردی زندگیتان را رقم بزند. این منطقه تلفیقی کم‌نظیر از حماسه، تاریخ و طبیعتی بکر است که باید آرام‌آرام در آن قدم زد و جادوی آن را نفس کشید.

    حالا شما به ما بگویید؛ آیا تا به حال تجربه سفر به کلیبر و صعود به قلعه افسانه‌ای بابک را داشته‌اید؟ کدام‌یک از این جاذبه‌های مه‌آلود بیشتر دل شما را برده است؟ اگر نکته‌ای، تجربه‌ای یا ترفند خاصی از سفر به این بهشت پنهان دارید که در این مقاله به آن اشاره نشده، حتماً در بخش نظرات زیر همین پست با ما و دیگر مسافران مجله گردشگری فلای تودی به اشتراک بگذارید. نظرات شما می‌تواند راهنمای فوق‌العاده‌ای برای همسفران بعدی کلیبر باشد!

    سوالات متداول درباره جاهای دیدنی کلیبر

    •  برای صعود به قلعه بابک چقدر پیاده‌روی و کوهنوردی لازم است؟

    صعود به قلعه بابک نیاز به ۲ تا ۳ ساعت کوه‌پیمایی سنگین و پله‌نوردی با شیب تند دارد. این مسیر به آمادگی بدنی متوسط به بالا نیاز دارد و اصلاً مناسب افرادی با مشکلات زانو یا کمر نیست.

    •  بهترین مسیر دسترسی از تبریز به کلیبر کدام است؟

    بهترین و امن‌ترین مسیر، بزرگراه تبریز – اهر و سپس جاده اهر – کلیبر است. این مسیر حدود ۲۱۰ کیلومتر مسافت دارد و با خودروی سواری نزدیک به ۲.۵ تا ۳ ساعت طول می‌کشد. جاده تا خود کلیبر کاملاً آسفالت و دو بانده است.

    •  آیا در منطقه آینالو امکان کمپینگ و چادر زدن وجود دارد؟

    بله، اما فقط در محوطه‌های عمومی و مشخص‌شده پایین‌دست (دارای آلاچیق و سرویس بهداشتی). چادر زدن در عمق جنگل و سایت حیات‌وحش آینالو ممنوع است. شب‌ها نیز همراه داشتن لباس گرم و کیسه‌خواب الزامی است.

    • بهترین فصل برای دیدن مه و طبیعت جنگل‌های ارسباران چه زمانی است؟

    طلایی‌ترین زمان برای راه رفتن در اقیانوس مه، اواخر اردیبهشت تا اواخر خرداد و همچنین مهرماه (فصل پاییز) است. در این فصول، تلاقی هوای سرد کوهستان و هوای گرم دشت، مه غلیظی در جنگل ایجاد می‌کند.

    •  وضعیت جاده‌های دسترسی به جاهای گردشگری کلیبر برای خودروهای سواری چطور است؟

    جاده‌های منتهی به جاذبه‌های اصلی (قلعه دره‌سی، دره مکیدی، آبگرم متعلق و ابتدای مسیر قلعه بابک) آسفالت و مناسب خودروهای سواری است. تنها مسیر ییلاقات، قلعه پشتو و بخش‌هایی از آینالو خاکی و ناهموار است.

    منبع: مجله گردشگری فلای تودی

    هلدینگ کاسپین استانبول | خرید ملک در ترکیه | صرافی معتبر ایرانی در ترکیه | خرید و فروش طلا در ترکیه | مهاجرت به ترکیه | واردات و صادرات در ترکیه | نیازمندیهای ترکیه | اخبار ترکیه | اخبار جهانی | توریست ایران | خدمات توریستی در ایران | تورهای گردشگری ایران | هلدینگ اول | خدمات کاریابی و فریلنسری و شغل | مرجع اطلاعات ایران (همه چیز در ایران) | کیف پول و خدمات مالی و پرداخت یار | اخبار ایران | تابلو زنده قیمت ارز در ترکیه و استانبول | صرافی آنلاین ترکیه | قیمت طلا و نقره در ترکیه | سرمایه گذاری در ترکیه | جواهرات در ترکیه | نرخ لحظه ای ارزها در استانبول | قیمت دلار امروز در ترکیه | قیمت دلار استانبول امروز | قیمت لحظه ای دلار | اخبار روز ترکیه استانبول | اپلیکیشن ISTEX | اپلیکیشن قیمت لحظه ای دلار و یورو و لیر و ارزها در ترکیه

    /wp:paragraph wp:paragraph /wp:paragraph

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *